بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه

136

قرآن و طب ( مجموعه مقالات ) ( فارسى )

وسيله‌ها برايش فراهم مىشود و در راحت و وسعت و كرامت جاى مىگيرد " . ( آمدى ، ج 5 ، ص 425 ) پيامبر ( ص ) فرمود : " من أحبّ أن يكون أقوى الناس فليتوكّل على اللّه ؛ كسى كه دوست دارد قوىترين مردم باشد ، بايد بر خدا توكل كند " . ( رى شهرى ج 10 ص 681 ) " نور من وينسنت پيل " كه به اعتماد به نفس بسيار اهميت مىدهد در كار روان‌درمانى خود بيمارانش را به توكل به خدا دعوت مىكند و جمله زير را به يكى از بيمارهايش تعليم مىدهد : من با توكل به خدايى كه به من نيرو مىبخشد ، بر همه مشكلات فائق مىآيم . او از بيمارش مىخواهد اين جمله بخواند و به خود تلقين نمايد . ايشان مىگويد : اين شخص به او اطلاع داده توانسته است با تكرار اين جمله ساده ، اعتماد به نفس به دست آورد . ( نورمن وينسنت پيل ، ص 15 و 46 ) ب - توكل به خدا به صورت يكى از مقابله‌هاى مذهبى كاربرد دارد . در اصطلاح مقابله به هرگونه پاسخى گفته مىشود كه در برابر ناملايمات زندگى صورت مىگيرد . تا از ناراحتى عاطفى جلوگيرى كند . و توكل چنين نقشى در مقابله با سختىها و بحران‌هاى زندگى دارد . زيرا توكل ، اثر آرام‌بخشى دارد چون با توكل به خدا ، فرد به دليل آنكه از رخدادهاى زندگى تفسير درستى دارد ، احساس تنهايى نمىكند . در اين صورت كم‌تر دچار اضطراب و افسردگى مىشود . بر اين اساس امام على ( ع ) مىفرمايد : ليس لمتوكل عناء كسى كه به خدا توكل كند ، رنج و خستگى ندارد ( آمدى ، ج 5 ص 72 ) 4 - دعا و نيايش : چهارمين راه‌كار رفتارى در جهت تامين بهداشت روان و مقابله با فشار روانى ، ارتباط با منبع قدرت و راز و نياز با كمال مطلق و خالق بىنياز است . دعا چون بارقه اميدى است كه در كانون دل انسان مىدرخشد و ابرهاى يأس و اضطراب را از آسمان دل كنار مىزند ، اين اميدوارى كه از دعا بر مىخيرد ، همانند خون تازه‌اى در شريان‌هاى جان آدمى جارى مىشود و او را از نگرانى نجات مىدهد . در روايات اسلامى ، از دعا به عنوان سپر و سلاح ياد شده است . امام على ( ع ) آن را ترس المؤمن ( كلينى ، ج 2 ص 467 ) و رسول گرامى اسلام ( ص ) آن را سلاح المؤمن ( همان ، ص 213 ) خوانده‌اند . بديهى است كه